Podstawowym źródłem imienia Alena jest greckie Helena, od słowa helénē oznaczającego „pochodząca od słońca” lub „blask”. W starożytności wierzono, że osoby o tym imieniu obdarzone są wyjątkową urodą i charyzmą. Z Grecji imię to przeniknęło do kultury rzymskiej, gdzie występowało w formie Helena. W średniowiecznej Europie imię ewoluowało w różnych regionach: w Niemczech do formy Helene, we Francji jako Hélène, natomiast w krajach słowiańskich adaptowane było jako Alena, Alina, Elena, Alona czy Olenka.
Współcześnie w poszczególnych językach spotykamy następujące warianty:
• Alena – forma słowiańska z delikatnym „a” na początku,
• Alina – łagodniejsza forma z łacińskim zakończeniem „-a”,
• Lenka – zdrobniała, używana głównie w Czechach i na Słowacji,
• Elena – najbardziej zbliżona do oryginału, popularna w Hiszpanii i Włoszech,
• Alyona – rosyjska transkrypcja z akcentem na drugą sylabę.
Różnice w zapisie i akcentowaniu wpływają na brzmienie, ale wszystkie warianty zachowują pierwotne znaczenie związane z jasnym światłem i promiennością. W kulturze runicznej można przypisać imieniu Alena symbole runiczne odpowiadające literom A-L-E-N-A, co w połączeniu tworzy zapis ᚨᛚᛖᚾᚨ. Interpretacja runiczna podkreśla cechy ochronne, zdolność do nawiązywania harmonijnych relacji i przyciągania pozytywnych zdarzeń.